หลุมดำ (Black hole)

หลุมดำ คือวัตถุอวกาศอย่างหนึ่งที่เรารู้จักกันมานานมากแล้ว ตรวจสอบและตรวจจับได้กล้องโทรทรรศน์ได้จริง แต่เรายังไม่รู้ลึกซึ้งถึงแก่นกลางมันว่าคืออะไร

หลุมดำนั้นถ้าแบ่งตามขนาดของมวลจะมี 2 แบบครับ

1. Supermassive black hole (SMBH) แบบแรกนี้คือหลุมดำมวลยิ่งยวด มันก็คือหลุมดำที่มีมวลในหลักล้านเท่าของมวลดวงอาทิตย์  อย่างแกแล็กซี่ทางช้างเผือกของเราก็มี SMBH อยู่ที่ใจกลางมวลประมาณ 4 ล้านเท่าของดวงอาทิตย์ และในแกแลคซี่อื่นที่มีขนาดใหญ่มวลของหลุมดำชนิด SMBH นี้ที่อยู่ตรงกลางแกแลคซี่นั้นมันก็ไปได้มากจนถึงหลายพันล้านเท่าของดวงอาทิตย์  เช่น TON 618 มีมวลมากถึง 4 หมื่นล้านเท่าของดวงอาทิตย์

Supermassive black holeหากเราเข้าไปใกล้มันก็จะเห็นภาพในลักษณะเช่นนี้ครับ ก็คือจะมีหลุมดำเป็นวงกลมสีดำอยู่ตรงกลาง และจะมีแผ่นจานมวลสารซึ่งเกิดจากมวลสารโคจรรอบหลุมดำด้วยความเร็วสูงจัดจนร้อนมีแสงสว่างออกมาเป็นจานลักษณะนี้


2. Stellar-mass black hole  หลุมดำประเภทนี้ก็ตามชื่อที่บอกครับ มันเป็นหลุมดำที่มีมวลขนาดแค่ดาวฤกษ์ดวงใหญ่ทั่วไป มวลของมันก็อยู่ในช่วงประมาณ 30 – 80 เท่าของดวงอาทิตย์  หลุมดำชนิดนี้กำเนิดได้โดยการจบชีวิตของดาวฤกษ์มวลมาก เมื่อดาวฤกษ์มวลมากที่มีมวลประมาณ 10 เท่าของดวงอาทิตย์ขึ้นไประเบิดกลายเป็น Supernova …. สิ่งสุดท้ายที่เหลือหลังจาก Supernova แล้วก็คือหลุมดำประเภทนี้ครับ หลุมดำประเภทนี้จะล่องลอยอยู่ทั่วแกแล็กซี่ตรงไหนก็ได้โดยไม่ได้อยู่กลางแกแลคซี่เลย

Stellar-mass black hole  หากเราเข้าไปใกล้มันก็จะเห็นภาพประมาณนี้ ก็คือมีวงกลมสีดำตรงกลาง และจะมีการบิดเบือนของเลนส์ความโน้มถ่วง (Gravitational lensing) โดยรอบส่วนที่เป็นหลุมดำ โดยที่จะไม่มีจานมวลสารโคจรแบบสว่างจ้าโดยรอบเหมือน Supermassive black hole ครับ