เวลาเครื่องบินรบ “เลี้ยว” จะเกิดอะไรขึ้น

ในช่วงที่เครื่องบินรบ Jet fighter เลี้ยวฉกาจด้วยการตีวงแคบ หรือพูดง่าย ๆ ก็คือ “ตีลังกา” นั้นจะต้องมีการฝึกที่จะให้ร่างกายสามารถรับได้โดยไม่เวียนหัวหรือไม่เกิดความสับสนเสียก่อน

ส่วนในเรื่องของ “ความเร็ว”  ถ้าเป็นความเร็วที่คงที่ แม้จะเร็วมากขนาดเหนือเสียงก็ไม่มีปัญหากับร่างกายเลยครับ เพราะตามหลักฟิสิกส์แล้วถ้านักบินอยู่ในเครื่องบินหรือยานใด ๆ ที่มีความเร็วคงที่ แม้จะเร็วสักเพียงใดก็ไม่มีแรงมากระทำกับร่างกาย เนื่องจากแรงที่จะมากระทำจากร่างกายจะเกิดจากการเปลี่ยนความเร็วเท่านั้น

แต่จุดที่จะมีปัญหาจะเกิดตอนที่เลี้ยวโค้งแบบรุนแรง (ภาษาทหารเรียกว่า “เลี้ยวฉกาจ”)  การเลี้ยวโค้งแบบรุนแรงตีวงแคบจะทำให้เกิดปัญหากับนักบินก็คือแรงเหวี่ยงหนีศูนย์กลางจะทำให้เลือดในร่างกายลงไปกองบริเวณส่วนล่างของร่างกาย ทำให้สมองขาดเลือดนักบินอาจจะหมดสติได้ ซึ่งในการฝึกของนักบินเครื่องบินรบจะมีการเน้นในจุดนี้เป็นพิเศษ

ภาพการ training นักบินให้ปรับตัวรับแรง g


และที่สำคัญที่สุดก็คือ  นักบินจะมี G-suit หรือ Anti G protection  มันคือชุดของนักบินที่มีส่วนประกอบพิเศษในการทำหน้าที่บีบร่างกายของนักบินช่วง ขา  หน้าท้องเพื่อให้เลือดไม่ไหลลงร่างกายมากเกินไป ทำให้เลือดยังไปเลี้ยงสมองได้พอทำให้นักบินไม่หมดสติ (Loss Of Consciousness : g-LOC)

ชุดต้านแรง g จะสามารถเพิ่มความสามารถในการทนแรง g ขึ้นไปได้อีก 1 g …. สมมุติว่านักบินคนหนึ่งสามารถทนได้ 8g (ทราบได้จากการทดสอบ)  เมื่อชุด G-suit ทำงานนักบินคนนั้นก็จะทนได้ 9g ครับ  

ชุดต้านแรง g ทำงานโดยรับอาการจาก sensor  แล้วส่งลมที่มีแรงดันเข้าไปในชุดและถุงลมก็จะพองรัดร่างกายส่วนล่างบางส่วนใว้

Rocket plume

ปรากฏการณ์หนึ่งซึ่งน่าตื่นตาตื่นใจมากบนท้องฟ้า เห็นแล้วก็นึกถึงจานบินต่างดาวไม่มีผิดเลย ถึงแม้สิ่งนี้จะดูน่าตื่นเต้น แต่มันคือสิ่งที่เรียกว่า Rocket plume มันคือกลุ่มควันจากจรวดบนท้องฟ้า เกิดจากแสงแดดส่องกระทบไอเสียของจรวดที่พุ่งขึ้นสูง ปรากฏการณ์นี้มักเกิดขึ้นจากการปล่อยจรวดทั่วไป ที่เห็นบ่อยในช่วงนี้ก็คือจรวด SpaceX Falcon 9

Contrails

สิ่งหนึ่งที่เรามักจะเห็นบนท้องฟ้าบ่อย ๆ คือเส้นสีขา เป็นทางยาวคล้ายกับปรากฎการณ์ที่น่าตื่นเต้น ให้อารมณ์แบบมนุษย์ต่างดาวอะไรอย่างนี้ จริง ๆ แล้วมันคือ Contrail ย่อมาจาก Condensation Trails  มันเป็นไอน้ำที่ควบแน่นจากท้ายเครื่องยนต์เครื่องบินจากไอร้อนที่ออกมาจากท้ายเครื่อง Jet แล้วกระทบกับความเย็นจัดของอากาศบนนั้นจึงทิ้งไอน้ำเป็นทางยาวขาว ๆ ใว้ครับ  

กระบวนการเกิด Contrail คือ  ไอเสียร้อนจากการสันดาปของเครื่องยนต์ JET นั้นจะประกอบด้วย Carbon dioxide และ ไอน้ำ  โดยทั้ง 2 อย่างนี้ถูกพ่นออกมาจากช่อง Exhaust ของเครื่อง Jet  และเมื่อไอน้ำที่อุณหภูมิสูงหลายร้อย ℃  ถูกพ่นออกมากระทบอากาศเย็นจัดที่ติดลบ 40 – 50 ℃ ทำให้ไอน้ำเหล่านั้นเกิดการแข็งตัวกลายเป็น Crystal  ดังนั้น  จากกระบวนการนี้จึงเกิดเป็น Contrail ที่มีลักษณะเหมือน “เมฆ” ที่เป็นทางยาวแบบนั้น